Sıkça sorulan sorular
1. Plan ve şirket seçerken nelere dikkat edilir?
Dünyanın önde gelen araştırma şirketlerinin yaptıkları çalışmalara göre bireyler emekliliklerini emanet edecekleri emeklilik şirketini seçerken;
1. Güvenilirliğine,
2. Sermaye yapısına,
3. Geçmişteki uygulamaları ile müşteri memnuniyeti yaratıp yaratmadığına,
4. Uzun vadede birikimlere yön verebilecek kadar güçlü olup olmadığına,
5. Teknolojik yeniliklere uyum sağlayabilmesine,
6. Katılımcılara bilgiyi en kısa sürede en doğru ve en şeffaf şekilde ulaştırmasına,
7. Ülkenin her noktasından veya yurtdışından şirkete ulaşma olanağına,
8. Birikimlere yüksek getiri sağlamasına,
9. Satış sonrası hizmetlerinin düzenli olmasına,
10. Hizmet veren kişilere, disipline, eğitim ve bilgi açısından yeterli derece uzman olmasına
dikkat etmektedir.
Emeklilik planınızı belirlemek ise çok önemli bir finansal seçimdir. Seçim yaparken göz önüne almanız gereken birçok husus olacaktır;
1. Plan seçimi yapmadan önce planda mevcut kesintiler hakkında bilgi sahibi olmanız ve birden fazla planı karşılaştırmanız gerekir.
Giriş Aidatı: Tutarı ve ödeme şekli plandan plana değişebilir.
* Yeni bir Bireysel Emeklilik açtırmanız durumunda sizden giriş aidatı talep edilebilir. Ancak bu tutar emeklilik sözleşmesi teklif formunun imzalandığı tarihte geçerli olan brüt asgari ücretin aylık tutarının yarısını aşamaz.
* Sözleşmeniz birikimli hayat sigortalarından aktarım, başka şirketten aktarım veya emekliliğe yönelik taahhütte bulunan dernek, vakıf, sandık, tüzel kişiliğe haiz meslek kuruluşu ve sair ticaret şirketindeki emekliliğe yönelik birikimlerin aktarımı yoluyla kurulmuş ise giriş aidatı ödemezsiniz.
* Giriş aidatı; seçeceğiniz plan dahilinde peşin ya da azami bir yıllık süre içinde taksitler halinde ödenecek şekilde veya tahsilatı 5 yılı aşmamak kaydıyla ertelenmiş olarak belirlenmiş olabilir. Her durumda, tutar teklif formunun imzalandığı tarihte geçerli olan brüt asgari ücretin yarısını aşamaz.
Yönetim Gideri Kesintisi: Ödediğiniz katkı payına ve/veya planda geçirdiğiniz süreye bağlı olarak yönetim gideri kesintisi değişecektir.
* Emeklilik şirketlerinin giderlerini karşılamak amacıyla ödenen katkı payları üzerinden azami %8 yönetim gideri kesintisi yapma hakkına sahiptir.
Fon İşletim Gideri Kesintisi: Fonun getirisi bu kesinti düşüldükten sonra hesaplandığından kesinti oranı ile getiri birlikte değerlendirilmelidir. Fon yönetiminin göstereceği iyi bir performans ile yüksek kesinti getiriyi hiç etkilemezken, kötü bir fon performansı ile düşük bir kesinti bile getiriyi olumsuz yönde etkileyebilir.
* Emeklilik şirketleri fon birikimi üzerinden azami günlük yüz binde 10 (yıllık %3,65) fon işletim gideri kesintisi yapma hakkına sahiptir.
Asgari Katkı Payı: Planda yer alan asgari katkı payından az olmamak kaydıyla istediğiniz bir tutarı düzenli katkı payı olarak ödeyebilirsiniz. Düzenli olarak ödediğiniz tutarlar, planda geçireceğiniz sürenin yanı sıra emeklilik birikimlerinizi şekillendiren en önemli faktör olacaktır.
* Her plan için farklı bir asgari katkı payı tutarı belirlenmiş olabilir. Bununla beraber, işveren grup emeklilik sözleşmeleri hariç olmak üzere, asgari katkı payı tutarı aylık brüt ücretin %5'inden az olamaz.
* Asgari katkı payı tutarları, her sene yeniden güncellenir.
* Ödemelerinizde sıkıntı yaşadığınız takdirde katkı payı tutarlarınızda o plandaki asgari katkı payının altında kalmamak şartıyla değişiklik yapabilirsiniz.
2. Plan seçimi yaptıktan sonra seçeceğiniz fon veya fonlar ile bunların dağılım oranı söz konusu fonların performanslarıyla bağlantılı olarak emeklilik birikimlerinizin tutarını belirleyecektir. Size uygulanacak risk getiri profili analizi, fon tercihinizi yapmanızda yardımcı olacaktır.
3. Grup sözleşmeleri, bireysel sözleşmelere nazaran daha düşük maliyetleri sebebiyle daha avantajlı koşullara ve kesinti oranlarına sahiptir. Bu nedenle eğer şartlarınız uyuyorsa grup sözleşmelerinde yer almayı tercih ediniz.
2. Ayrılma, ara verme, ek katkı ve başlangıç katkı payı
Ayrılma
Sistemden herhangi bir anda ayrılma hakkına sahipsiniz.
1. Emeklilik hakkını kazanmadan sistemden ayrılma: Bu durumda sisteme giriş tarihinden kaynaklanan süreye dair avantajlarınızı kaybedersiniz. Alacağınız ödemeye uygulanacak stopaj oranı eğer 10 yıl ödeyip 56 yaşını doldurmadan ayrılıyorsanız %10, 10 yıl katkı payı ödemeden ayrılmanız durumunda ise %15 olacaktır. Üstelik, giriş aidatınızı taksitli olarak öder veya ertelemeyi tercih ederseniz ayrılma ya da başka bir şirkete aktarma halinde kalan taksitler veya ertelenmiş tutarlar birikimlerinizden indirilebilir.
2. Maluliyet durumunda sistemden ayrılma: Maluliyet sebebiyle ayrılma talebinde bulunabilmek için katılımcının sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde maluliyet gelirine hak kazanmış olması gerekir. Sosyal güvence yok ise maluliyet halinin resmi sağlık kurumlarınca verilecek bir raporla belgelenmesi gerekir. Maluliyet durumunda yapılan ödemeler, emeklilik hakkını kazanıp ayrılanlara uygulanan %3,75 oranı ile aynıdır.
3. Vefat durumunda sistemden ayrılma: Katılımcının vefat etmesi halinde birikimler emeklilik sözleşmesinde belirtilen lehdarlara veya kanunî mirasçılara ödenir. Vefat durumunda yapılan ödemeler emeklilik hakkını kazanıp ayrılanlara uygulanan %3,75 oranı ile aynıdır.
4. Emekliliğe hak kazanarak sistemden ayrılma: Katılımcılar arzu ettikleri aylık katkı payını en az 10 yıl ödemek ve 56 yaşını doldurmak kaydı ile emeklilik hakkı kazanırlar. Bu aşamada birikimlerinin;
* Bir kısmının veya tamamının bir defada ödenmesini talep edebilir.
* Bunun dışında birikimlerinin bir kısmının veya tamamının yıllık gelir sigortasına aktarılmasını talep edebilir. Yapılacak sözleşme çerçevesinde, kendisine belirli bir süre veya ömür boyu maaş bağlanmasını talep edebilir.
* Ayrıca, belirlenen geri ödeme programına göre birikimlerini kısım kısım şirketten almayı da tercih edebilir.
Ara verme
Katkı payı ödemelerine ara verme hakkına sahipsiniz. Ödeme planınızda yer alan katkı payı tutarlarından herhangi birini ödemediğiniz veya daha azını ödediğiniz zaman ödemeye ara verdiğiniz anlaşılır.
Ara verdiğiniz döneme ait asgari katkı paylarını, emeklilik hakkınızı kullanacağınız zaman ödediğiniz takdirde ara verilen dönem emekli olmanız için gereken sürenin hesabında dikkate alınır.
Ödemeye bir yıldan fazla ara vermeniz durumunda emeklilik şirketi, emeklilik planınızda yer alması kaydı ile Emeklilik Gözetim Merkezi ve Takasbank'a ödediği sabit giderlere karşılık gelen bir tutarı birikimlerinizden indirebilir.
Ek katkı ve başlangıç katkı payı
Sisteme katılan bir katılımcı 3 farklı şekilde katkı payı ödemesi yapabilir.
1. Düzenli katkı payı: Belirlenmiş ödeme sıklığına göre düzenli olarak yatırılan katkı payları.
2. Başlangıç katkı payı: Her planda olmamakla birlikte bazı planların özelliklerine bağlı olarak ilk girişte toplu yatırılması istenen tutardır. Başlangıç katkı payına dair esas ve usuller emeklilik planında önceden tanımlanır.
3. Ek katkı payı: Düzenli katkı payından ayrı olarak yatırılan katkı paylarıdır. Katılımcılar ek katkı paylarını diledikleri zaman yatırabilirler. Ek katkı payı ve bu ödemelerden yapılacak kesintilere dair esas ve usuller emeklilik planında belirtilir.
Düzenli katkı payından ayrı olarak yatırılan her tutar, ek katkı payı olarak geçmeyebilir. Böyle bir durumda tatbik edilecek uygulamaya dair esaslar genel mevzuata aykırı olmamak kaydı ile emeklilik planında yer alır. Bu tür ödemeler;
* Talep edilmesi halinde varsa son bir yıllık döneme ait ödenmemiş katkı paylarına mahsup edilebilir.
* Ödeme tarihinden itibaren azami bir yıllık dönemde ödenmesi gereken katkı payı olarak kabul edilebilir.
* Ek katkı payı olarak kabul edilebilir.
3. Emeklilik şirketinin yükümlülükleri
Teklifin reddi Sözleşme, teklif formunun katılımcı tarafından imzalandığı tarihi takip eden 30. günde yürürlüğe girer. Şirket yürürlük tarihinden önce teklifi reddeder ise yapılan tüm ödemeler kesinti olmaksızın ve varsa fon gelirleri ile birlikte 7 iş günü içerisinde katılımcıya iade edilir.
Aktarım Dilediğiniz takdirde birikimlerinizi bir yıl geçmesi kaydıyla başka bir emeklilik şirketine aktarabilirsiniz. Aktarım yolu ile kurulan sözleşme için giriş aidatı ödenmez. Aktarım talep formunun mevcut şirkete ulaştığı tarihten itibaren en geç 7 iş günü içinde birikimler aktarım yapılacak şirkete aktarılır.
Hesap birleştirme Aynı veya farklı şirketlerde açılmış olan bireysel emeklilik hesapları birleştirilebilir. Aynı şirketteki hesaplarınızı birleştirirken herhangi bir sınırlama yoktur. Ancak farklı şirketlerdeki hesaplarınızı birleştirebilmeniz için kapanan hesabın şirkette en az 1 yıl kalmış olması gerekir. Hesap birleştirme yolu ile fon dağılımı değişikliği ve plan değişikliği hakları birleştirilemez. Birleştirilen hesaplar tekrar ayrıştırılamaz. Talep yazılı olarak şirkete ulaştığı tarihten itibaren en geç 7 iş günü içinde gerçekleştirilir.
Katkı paylarını yatırıma yönlendirme Emeklilik sözleşmeniz yürürlüğe girmeden önce şirket hesabına intikal eden tutarlar intikali takip eden en geç 2. iş gününde önceden planlanmış ve planda belirtilen bir fonda yatırıma yönlendirilir, emeklilik sözleşmeniz yürürlüğe girdikten sonra yürürlüğü takip eden en geç 2. iş gününde tercih ettiğiniz fonlarda yatırıma yönlendirilir.
Fon dağılımı/emeklilik planı değişikliği Talebi takip eden en geç 2. iş gününde: Fon dağılım talepleri için fon alım satım talimatları verilir, Plan değişikliği talepleri için yeni plana geçiş işlemi gerçekleştirilir.
Sponsor kuruluş ödeme yapmaz ise Sponsor kuruluş, ödemesi gereken bir katkı payını ödeme tarihinden itibaren 30 gün içinde ödemez ise şirket tarafından katılımcıya 5 iş günü içinde bildirim yapılır.
Sistemden ayrılma Ayrılma talep formunun şirkete ulaştığı tarihten itibaren 7 iş günü içinde birikimleri katılımcıya ödenir. 7 iş günlük süre emeklilik hakkını kazanarak ayrılma durumunda da geçerlidir.
4. Haklarınız
Cayma hakkı Sözleşme, teklif formunun katılımcı tarafından imzalandığı tarihi takip eden 30. günde yürürlüğe girer. Dolayısı ile katılımcının bu tarihten önce cayma hakkı vardır. Bu durumda yapılan tüm ödemeler kesinti olmaksızın ve varsa fon gelirleri ile birlikte 7 iş günü içerisinde iade edilir.
Katkı payı değişikliği hakkı Mali açıdan zorlanacağınız hallerde, katkı payı tutarınızı planda belirlenmiş asgari katkı payından az olmamak kaydıyla dilediğiniz zaman yeniden belirleyebilirsiniz.
Ara verme hakkı Dilediğiniz zaman ödemelerinize ara verebilirsiniz. Ancak ara verdiğiniz döneme ait sürenin emeklilik hesabınızda dikkate alınması için o döneme ait asgari katkı payını ödemeniz gerekmektedir.
Plan değişikliği hakkı Plan değişikliği yılda 4 defa yapılabilir.
Fon dağılımı değişikliği hakkı Fon dağılımı yılda 6 defa değiştirilebilir.
Aktarım hakkı Dilediğiniz takdirde birikimlerinizi en son aktarım yaptığınız tarihten itibaren en az 1 yıl geçmesi kaydı ile başka bir emeklilik şirketine aktarabilirsiniz.
Hesap birleştirme hakkı Aynı veya farklı şirketlerdeki hesaplarınızı birleştirebilirsiniz. Aynı şirketteki hesaplarınızı birleştirirken bir sınırlama yoktur. Ancak farklı şirketlerdeki hesaplarınızı birleştirebilmeniz için kapanan hesabın şirkette en az 1 yıl kalmış olması gerekir.
Birden fazla sözleşme yapma hakkı Katılımcılar, ister aynı şirkette ister başka şirketlerde birden fazla emeklilik sözleşmesi yaptırabilirler. Farklı tarihlerde yürürlüğe girmiş birden fazla emeklilik sözleşmeniz olduğunda emeklilik hakkı kazanmanız için gereken süre hesaplanırken ilk sözleşmenizin başlangıç tarihi esas alınır. Emeklilik hakkınızı tüm sözleşmelerinizde kullanmak için emeklilik şirketinize hesap birleştirme talebinde bulunmanız yeterlidir.
5. Emeklilik sözleşmenizi başka bir emeklilik şirketine aktarma
Mevcut şirketinizdeki emeklilik sözleşmenizi, yürürlük tarihinden itibaren bir yıl sonra başka bir emeklilik şirketine aktarabilirsiniz.
Aktarım işleminde dikkat edilmesi gereken hususlar;
* Aktarım talebi yalnızca katılımcı veya varsa sponsor kuruluş tarafından yapılabilir.
* Aktarma işlemini talep etmeden önce aday şirketin plan özelliklerini ve kesinti yapısını incelemenizde fayda vardır.
* Mevcut planınızda giriş aidatınızı taksitli olarak ödemeyi veya ertelemeyi tercih etti iseniz başka şirkete aktarma halinde kalan taksitler veya ertelenmiş tutarlar birikimlerinizden indirilebilir. Bu nedenle talepten önce mevcut planınızı bu açıdan incelemeniz gerekir.
* Yeni emeklilik sözleşmesi için yeniden giriş aidatı ödenmez.
* Katılımcının bireysel emeklilik sistemine giriş tarihinden kaynaklanan süreye ilişkin hakları ile varsa hak kazanma süresine ilişkin diğer hakları aktarım yapılan şirkette aynen korunur.
Aktarım işlemi aşamaları
1. Katılımcı hesap özeti almak için mevcut şirketine başvurur. Mevcut şirket hesap özetini, aktarım bilgi formunu ve aktarım talep formunu en geç 5 iş günü içerisinde katılımcıya ulaştırmakla yükümlüdür.
2. Katılımcı bu belgeleri inceledikten sonra aktarım yapmaya karar verirse, hesap özeti ile birlikte aday şirkete başvurur. Aday şirket katılımcıya plan önerisinde bulunup kesintileri hakkında bilgi verir. Katılımcı aday şirkete ait teklif formunu doldurur ve aday şirkete gönderir. Mevcut şirketinden aldığı aktarım talep formuna, doldurduğu teklife ilişkin bilgileri de yazarak mevcut şirketine gönderir.
3. Aktarım talep formunun mevcut şirkete ulaştığı tarihten itibaren en geç 7 iş günü içinde birikimler aday şirkete aktarılır.
4. Aday şirketteki emeklilik sözleşmesi birikimlerin aktarıldığı tarih itibarı ile yürürlüğe girer ve 5 iş günü içinde yeni emeklilik sözleşmesi katılımcıya veya varsa sponsor kuruluşa gönderilir.
6. Emeklilik
Emekliliğe hak kazanmak için sisteme ilk giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl sistemde bulunmak ve 10 yıl süreyle katkı payı ödeme koşulu ile 56 yaşını tamamlamak gerekir.
Eğer aynı şirkette veya başka şirketlerde birden fazla emeklilik sözleşmeniz var ise tüm emeklilik sözleşmelerinizden emekliliğe hak kazanabilmeniz için en az bir emeklilik sözleşmenizden emekliliğe hak kazanmış olmanız yeterlidir.
Emeklilik hakkınızı tüm sözleşmelerinizde kullanmak için emeklilik şirketinize hesap birleştirme talebinde bulunmanız gerekir. Söz konusu hakkı kullanmadığınız takdirde diğer sözleşmelerinizden emekliliğe hak kazanmanız için her birinde ayrı ayrı 10 yıl katkı payı ödeme ve 56 yaşını tamamlama şartı aranır.
Emeklilik seçenekleri
* Toplu alım: Birikimlerinizin tamamını toplu olarak alıp ayrılabilirsiniz.
* Programlı geri ödeme seçeneği: Birikimlerinizin bir kısmını alarak kalanını veya tümünü programlı geri ödeme adı altında kısım kısım almayı tercih ederseniz, hazırlanacak program çerçevesinde aylık, 3 aylık, 6 aylık veya yıllık dönemlerde ödeme talep edebilirsiniz.
Bu seçenekte bazı kısıtlamalar mevcuttur. Fon dağılımınızı değiştirme ve aktarım haklarınızı kullanmaya devam edebilir, birikimlerinizin tamamını istediğiniz anda alabilirsiniz. Ancak, ilgili hesaba katkı payı ödeme veya hesap birleştirme hakkınız yoktur. Ödeme dönemi ve tutarınızı yılda en fazla 2 kez değiştirebilirsiniz.
* Yıllık gelir sigortası: Emeklilik sözleşmenizden ayrıldıktan sonra yapılan ayrı bir sözleşmedir. Birikimlerinizin bir kısmını alarak kalanını veya tümünü bir yıllık gelir sigortası sözleşmesine aktarabilir ve bu çerçevede size ömür boyu veya belirli süreler için aylık, 3 aylık, 6 aylık veya yıllık dönemlerde maaş bağlanmasını talep edebilirsiniz.
Başvuru süreci: Başvurunuz üzerine şirketiniz, en 5 iş günü içerisinde emeklilik bilgi formunu ve hesap özetinizi size ulaştırır. Emeklilik bilgi formundaki seçeneklere göre emeklilik tercihinizi yazılı olarak şirketinize bildirmeniz gerekecektir. Talebinizi birikimlerinizin tamamının ödenmesi için yaptı iseniz ödemeniz 7 iş günü içerisinde gönderilecektir.
Vergilendirme
Erken ayrılma durumunda:
* 10 yıl süre ile katkı payı ödemeden sistemden ayrılırsanız birikimlerinize %15,
* 10 yıl süre ile katkı payı ödemiş olmakla birlikte emeklilik hakkı kazanmadan ayrılırsanız birikimlerinize %10,
Emekliliğe hak kazanıp ayrılma durumunda:
* 10 yıl süre ile katkı payı ödeyip 56 yaşını doldurarak sistemden ayrılırsanız (sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi nedenlerle ayrılanlar da dahil olmak üzere) birikimlerinize sadece %3,75 oranında stopaj uygulanır.
7. Grup Emeklilik Sözleşmeleri
Gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmelerinde işyeri, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu, dernek ve sair kuruluş bu planda GRUP KURUCUSU olarak anılır ve katkı payı katılımcı tarafından ödenir.
Grup kurucusu, çalışanları veya üyeleri adına emeklilik şirketi ile birlikte grup emeklilik planı oluşturur ve planın müzakeresi, işletilmesi ve uygulamasına yardımcı olur. Sözleşmeden kaynaklanan haklar kural olarak katılımcı tarafından kullanılır. Fon dağılımı değişikliği, emeklilik plan değişikliği ve aktarım hakları grup kurucusuna devredilebilir.
İşveren grup emeklilik sözleşmelerinde işyeri, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu, dernek, veya sair kuruluş bu planda SPONSOR KURULUŞ adıyla anılır ve katılımcı ad ve hesabına ödenecek katkı paylarının tamamı sponsor kuruluş tarafından ödenir.
Fon dağılımı plan değişikliği ve aktarım hakları hak kazanma süresi* sonuna kadar kural olarak sponsor kuruluş tarafından kullanılabilir. Sponsor kuruluş, fon dağılımı değişikliği kullanım hakkını katılımcıya devredebilir. Teklif formu ve giriş bilgi formu sponsor kuruluş tarafından doldurularak imzalanır. Yürürlük tarihinden itibaren 5 iş günü içerisinde sponsor kuruluşa "sözleşme", katılımcılara ise "grup emeklilik sertifikası" gönderilir.
* Hak kazanma süresi (Vesting): Sponsor kuruluş tarafından ödenen katkı payları ile bunların getirilerinin tamamına katılımcı tarafından hak kazanılması için işveren grup emeklilik sözleşmesinde belirlenen süredir.
* Bu süre kesinlikle 5 yılı aşamaz.
* Sürenin 4 yıl olması durumunda, çalışan her 1 yıllık sürede birikimlerin en az %25'ine hak kazanır.
* Sürenin 5 yıl olması durumunda, çalışan her 1 yıllık sürede birikimlerin en az %20'sine hak kazanır.
* Sürenin 3 yıl ve daha az olması durumunda yıl bazında bir sınırlama uygulanamaz.
Grup olarak Bireysel Emeklilik Sistemine katılmak için tıklayınız
8. Dernek, Vakıf, Sandık ve diğer emeklilik birikimlerinin aktarımı
Yetkili organlarınca karar alınması kaydı ile üyelerine veya çalışanlarına emekliliğe yönelik taahhütte bulunan dernek, vakıf, sandık, tüzel kişiliğe haiz meslek kuruluşu ve sair ticaret şirketindeki emekliliğe yönelik birikimler ve taahhütlere ilişkin tutarlar, kısmen veya tamamen 14 Haziran 2012 tarihine kadar,
* Bireysel emeklilik sistemine veya yıllık gelir sigortalarına aktarılabilecektir.
* Aktarımlara yönelik işlemler her türlü vergi, resim, ve harçtan muaftır.
* Bireysel emeklilik sistemine giren katılımcılardan giriş aidatı alınmayacak, aktarılan tutar üzerinden herhangi bir kesinti yapılmayacaktır.
